“Bạn cần mạnh dạn nêu quan điểm hơn.”
Nhưng bạn đã làm thế. Không phải chỉ một lần.
Bạn nói chỗ nào chưa hợp lý, đưa ra phương án khác, giải thích nguyên nhân. Bạn còn tập cách phản hồi lịch sự để tránh biến cuộc họp thành tranh cãi.
Sếp vẫn đáp: “Tôi đúng. Cậu quá ngây thơ. Cứ làm theo tôi.”
Cuộc thảo luận bị đóng ngay khi vừa mở.
Rồi lại có người khuyên bạn học cách nói “không”.
Nút đã được bấm. Lỗi chưa chắc nằm ở người bấm.
Không dám nói khác với nói mà không được nghe
Có ba tình huống: chưa dám nêu ý kiến; đã nêu nhưng quản lý cân nhắc rồi chọn cách khác có lý do; hoặc vừa nêu đã bị dùng chức vụ và áp lực để chặn lại.
Kết quả đều có thể là nhân viên làm theo chỉ đạo. Nhưng nguyên nhân không giống nhau.
Quản lý thường có quyền đưa ra quyết định cuối cùng. Không chấp nhận đề xuất chưa chắc là hành xử sai. Tuy nhiên, giải thích vì sao không chọn khác với câu “vì tôi là sếp”.
Phía lắng nghe cũng quan trọng
Nghiên cứu về việc nhân viên góp ý ghi nhận mối liên hệ giữa sự cởi mở của quản lý và việc nhân viên đưa ra đề xuất cải tiến [1]. Nghiên cứu khác cho thấy phản ứng của cấp trên có thể thay đổi tùy người nhận ý kiến và chuyên môn của nhân viên [2].
Điều đó không chứng minh điều gì đã xảy ra ở một công ty cụ thể, nhưng nhắc rằng kết quả không chỉ phụ thuộc vào kỹ năng trình bày.
Bài thuyết trình đã sửa mười lần, còn người duyệt chỉ có nút “không thích”. Đổi phông chữ thêm lần nữa liệu có ích?
Làm phần của mình, đừng ôm luôn phần của người khác
Bạn có thể nêu vấn đề cụ thể, giải thích tác động, đề xuất phương án, ghi chép khi cần và sử dụng kênh góp ý phù hợp.
Bạn không thể ép người khác phải tranh luận thiện chí.
Sau những lần thử hợp lý mà tình hình không đổi, chuyển bộ phận hoặc tìm môi trường khác có thể là lựa chọn. Cần cân nhắc rủi ro và trách nhiệm thực tế của từng người.
Đôi khi bài học không phải “tập nói không”, mà là “nhận ra mình đã nói rồi và xem người kia đã phản hồi ra sao”.
Kỹ năng giao tiếp rất hữu ích, nhưng không thể tự nâng cấp tai của sếp.
[1] Detert & Burris (2007). https://doi.org/10.5465/AMJ.2007.26279183 [2] Yang và cộng sự (2021). https://doi.org/10.1057/s41291-019-00075-1
