ยุยโนะกับงานแต่งงานต่างกันอย่างไร ไม่ทำพิธียุยโนะถือว่าปกติไหม และทำไมญาติถึงโผล่มาเพียบ
พอฟังเรื่องแต่งงาน ไปได้สักพักศัพท์ก็เริ่มเยอะขึ้นฉับพลัน
ยุยโนะ (พิธีหมั้นแบบดั้งเดิมของญี่ปุ่นที่สองครอบครัวยืนยันการหมั้นอย่างเป็นทางการ) มื้ออาหารพบปะสองครอบครัว พิธีแต่งงาน งานเลี้ยงฉลอง การจดทะเบียนสมรส
แถมพอใกล้วันงาน คนที่ต้องเชิญก็ไม่ใช่แค่พ่อแม่ พี่น้อง และปู่ย่าตายาย ลุง ป้า น้า อา ลูกพี่ลูกน้อง รวมถึงคู่สมรสของพวกเขา... คนที่ปกติแทบไม่เคยเจอกันในชีวิตประจำวันจะโผล่ขึ้นมาพร้อมกันในผังที่นั่ง
เห็นญาติที่ปกติไม่ค่อยนึกถึงปรากฏตัวพร้อมกันในผังที่นั่งแล้ว ก็อดคิดไม่ได้ว่า
"ทำไมมาถึงตอนนี้ญาติถึงเยอะขนาดนี้"
สรุปให้เลยคือ ยุยโนะกับงานแต่งเป็นคนละเรื่องกัน การไม่ทำพิธียุยโนะทุกวันนี้ก็ไม่แปลกเลย และที่ดูเหมือนญาติเพิ่มขึ้นฮวบในงานแต่ง ไม่ใช่เพราะงานแต่งสร้างญาติขึ้นมา แต่เพราะการสมรสและพิธีต่าง ๆ ทำให้เครือข่ายของสองครอบครัวมองเห็นได้ในคราวเดียว
1. ทำความเข้าใจก่อน: ยุยโนะ พิธีแต่ง งานเลี้ยง และการจดทะเบียนสมรส หน้าที่ต่างกันหมด
จัดเรียงให้เข้าใจง่ายที่สุดได้ดังนี้
| สิ่งนั้น | เป็นงานสำหรับอะไร |
|---|---|
| ยุยโนะ | พิธีดั้งเดิมของญี่ปุ่นที่สองครอบครัวยืนยันการหมั้นอย่างเป็นทางการ |
| มื้ออาหารพบปะสองครอบครัว | โอกาสค่อนข้างสบาย ๆ ที่สองครอบครัวมาเจอกัน ฉลองการหมั้น และสร้างความสัมพันธ์ |
| พิธีแต่งงาน | พิธีที่ทั้งสองให้คำมั่นว่าจะแต่งงานกัน |
| งานเลี้ยงฉลอง | งานประกาศการแต่งงานให้ญาติ เพื่อน และเพื่อนร่วมงานรู้ พร้อมเลี้ยงรับรอง |
| ใบจดทะเบียนสมรส | การยื่นเรื่องที่ทำให้การสมรสสมบูรณ์ตามกฎหมายญี่ปุ่น |
Zexy นิตยสารและเว็บไซต์งานแต่งชื่อดังของญี่ปุ่น ก็อธิบายแยกไว้ว่ายุยโนะคือ "พิธีหมั้น" พิธีแต่งคือพิธีให้คำมั่นสัญญาว่าจะแต่งงาน และงานเลี้ยงคือปาร์ตี้ประกาศการแต่งงานให้คนรอบตัวทราบ [1][2]
นอกจากนี้ ตามกฎหมายญี่ปุ่น การสมรสมีผลจากการยื่นเรื่องตามที่กำหนดไว้ในกฎหมายทะเบียนครอบครัว คู่มือการจดทะเบียนสมรสของกระทรวงยุติธรรมก็อ้างอิงมาตรา 739 ของประมวลกฎหมายแพ่งและมาตรา 74 ของกฎหมายทะเบียนครอบครัว [3]
พูดแบบหยาบ ๆ ก็คือ
ยุยโนะคือพิธีที่สองครอบครัวจัดการเรื่องการหมั้นให้เรียบร้อย
พิธีแต่งงานคือพิธีให้คำมั่นว่าจะแต่งงาน
งานเลี้ยงคืองานที่โชว์ให้คนรอบตัวเห็นว่า "แต่งงานแล้วนะ"
การจดทะเบียนสมรสคือสวิตช์ทางกฎหมาย
ทุกอย่างโผล่มาในช่วงใกล้ ๆ กันเลยปนกันได้ง่าย แต่แต่ละอย่างมีหน้าที่คนละแผนก
2. "ไม่ได้ทำยุยโนะ" ทุกวันนี้กลับเป็นเรื่องธรรมดา
คำว่า "ยุยโนะ" ฟังดูหนักแน่นพอสมควร ให้ความรู้สึกเป็นทางการ และบางครั้งก็พ่วงของหมั้น เงินหมั้น การแต่งกาย ลำดับพิธี ไปจนถึงธรรมเนียมของแต่ละบ้าน จึงรู้สึกได้ง่าย ๆ ว่า "ถ้าจะแต่งงาน ก็น่าจะต้องทำสิ่งนี้ด้วย"
แต่ความจริงตอนนี้กลับตรงข้าม
จากการสำรวจเทรนด์งานแต่ง 2024 ของ Zexy ตัวเลขประมาณการทั่วประเทศพบว่าคู่ที่ทำพิธียุยโนะมีเพียง 7% ของทั้งหมด ส่วนคู่ที่ทำแค่มื้ออาหารพบปะสองครอบครัวมี 85.6% คู่ที่ทำทั้งสองอย่างมี 5.3% และคู่ที่ทำยุยโนะอย่างเดียวมี 1.7% [1][4]
พูดสั้น ๆ คือ ในญี่ปุ่นยุคนี้ กลุ่มใหญ่ที่สุดคือ "ไม่ทำยุยโนะ แต่มีมื้ออาหารพบปะ"
ดังนั้น "ไม่ได้ทำยุยโนะ" จึงใกล้เคียงเส้นทางมาตรฐานของยุคนี้มากกว่าการข้ามพิธีไปหนึ่งอย่าง
มีการขอแต่งงานหรือตกลงใจจะแต่งงานกัน ไปไหว้ทักทายพ่อแม่และให้สองครอบครัวพบกัน แล้วจึงไปต่อที่จดทะเบียนสมรสหรืองานแต่ง ยุยโนะไม่ใช่ด่านที่ต้องผ่านระหว่างทางนั้น
3. แต่บ้านที่ทำพิธียุยโนะ ก็ดู "จริงจังมาก" อยู่ดี
เพราะคนที่ทำยุยโนะกลายเป็นคนส่วนน้อยไปแล้ว พอมีคนทำจึงยิ่งเห็นเค้าโครงของพิธีดั้งเดิมชัดขึ้น
ในพิธียุยโนะ สองครอบครัวจะยืนยันการหมั้น และบางครั้งก็แลกของหมั้นหรือเงินทองกันตามท้องถิ่นและความคิดของแต่ละบ้าน วิธีทำต่างกันไปตามภูมิภาค และทุกวันนี้ก็มีแบบที่ไม่ตั้งผู้ใหญ่คนกลางอยู่มาก [1]
จุดสำคัญคือ ยุยโนะไม่ใช่ "งานแต่งฉบับย่อ"
งานแต่งเป็นที่ให้คำมั่นและประกาศการแต่งงานของทั้งสองคนเอง ส่วนยุยโนะเป็นขั้นก่อนหน้านั้น ที่มีความหมายหนักไปทาง "สองครอบครัวรับการหมั้นนี้อย่างเป็นทางการ"
ดังนั้นพอเห็นคู่ที่ทำยุยโนะอย่างตั้งใจ จึงไม่ใช่แค่มีอีเวนต์เพิ่มมาหนึ่งงาน แต่ให้ความรู้สึกว่าเขามองการแต่งงานไม่ใช่แค่ "การตัดสินใจของสองคน" แต่เป็น "หมุดหมายของสองครอบครัว" ด้วย
ความรู้สึกว่า "บ้านนี้ทำอะไรเป็นระเบียบจริง ๆ" จึงถือว่าตรงกับโครงสร้างของมันพอสมควร
4. ทำไมพอถึงงานแต่งแล้วรู้สึกว่า "ญาติเยอะเกินไป"
ปกติเราแทบไม่เคยเห็นญาติทุกคนพร้อมกัน
ครอบครัวที่เห็นในชีวิตประจำวันจะเอนไปทางวงใกล้ตัว เช่นพ่อแม่และพี่น้อง แต่พอถึงงานแต่ง ต้องกำหนดรายชื่อแขก แนะนำญาติ จัดผังที่นั่ง ถ่ายภาพหมู่ และเชิญทั้งสองบ้านมารวมกัน
ผลคือญาติที่รู้ว่ามีตัวตนแต่ไม่เคยนึกถึง ถูกโหลดขึ้นมาในหน้าจอเดียวกันหมด
ลุง ป้า น้า อา ลูกพี่ลูกน้อง คู่สมรสของพี่น้อง และญาติฝั่งตรงข้าม
ไม่ใช่ว่า "คนที่เมื่อวานยังเป็นศูนย์ อยู่ดี ๆ วันนี้ก็งอกขึ้นมา" แต่เป็นเพราะความสัมพันธ์ที่ปกติกระจัดกระจายอยู่หลายที่ ถูกเชื่อมเข้าหากันในคราวเดียวโดยมีอีเวนต์การแต่งงานเป็นศูนย์กลาง
นี่ค่อนข้างใกล้เคียงกับต้นตอของความรู้สึกว่า "ญาติเพิ่มขึ้น"
งานแต่งไม่ใช่เครื่องผลิตญาติ แต่เป็นปุ่ม "แสดงทั้งหมด" ของเครือข่ายญาติมากกว่า
5. ในทางกฎหมาย ก็มีส่วนที่ "แต่งงานแล้วขอบเขตญาติกว้างขึ้น" จริง
ความรู้สึกนี้ไม่ได้มาจากอารมณ์ล้วน ๆ
มาตรา 725 ของประมวลกฎหมายแพ่งญี่ปุ่นระบุว่า ญาติได้แก่ "ญาติทางสายโลหิตภายในหกชั้น" "คู่สมรส" และ "ญาติโดยการสมรสภายในสามชั้น" [5]
ญาติโดยการสมรส คือความเป็นญาติกับฝ่ายคู่สมรสที่เกิดจากการแต่งงาน เป็นต้น
แต่ตรงนี้ต้องแยกให้ดี
ไม่ได้หมายความว่าพอจัดงานแต่งแล้วจะเกิดญาติตามกฎหมายทันที การสมรสแบบญี่ปุ่นสมบูรณ์ตามกฎหมายด้วยการจดทะเบียนสมรส [3]
และญาติฝั่งตรงข้ามที่มางานแต่งทุกคน ก็ไม่ได้กลายเป็นญาติตามกฎหมายของเราแบบไร้ขอบเขต "ญาติ" ในประมวลกฎหมายแพ่งมีขอบเขตกำหนดไว้ [5]
ดังนั้นความรู้สึก "ญาติเยอะเกินไป" ที่เกิดขึ้นในงานแต่ง จึงเป็นสองปรากฏการณ์ซ้อนกัน
อย่างแรกคือ การสมรสทำให้เกิดความสัมพันธ์ทางกฎหมายที่เรียกว่าญาติโดยการสมรส
อย่างที่สองคือ ความเป็นญาติที่เมื่อก่อนมองไม่เห็น ถูกทำให้เห็นในทางสังคมผ่านพิธี
ในความรู้สึกจริง สองอย่างนี้มาพร้อมกัน ช่องญาติจึงดูเหมือนขยายใหญ่ขึ้นกะทันหัน
6. สุดท้ายแล้ว การแต่งงานขยายจาก "เรื่องของสองคน" เป็น "เรื่องของสองครอบครัว"
ตอนแรกเป็นเรื่องการคบกันและการขอแต่งงานของสองคน แต่พอการแต่งงานเริ่มเป็นรูปธรรม ก็ขยายไปสู่การไปทักทายพ่อแม่ การพบกันของสองครอบครัว การจดทะเบียน พิธีแต่ง และงานเลี้ยง
ระหว่างทางนั้นจะเห็นสองอย่างพร้อมกัน คือความรู้สึกว่า "การแต่งงานเป็นของคนสองคน" และความจริงที่ว่า "นี่เป็นงานที่ครอบครัวและญาติก็ออกมามากพอสมควรเหมือนกัน"
ทุกวันนี้คนส่วนใหญ่ไม่ทำยุยโนะ จึงไม่จำเป็นต้องผ่านพิธีแบบ "บ้านต่อบ้าน" หลายขั้นเหมือนสมัยก่อน แต่พอถึงงานแต่ง กลไกอย่างการแนะนำญาติ ผังที่นั่ง และการเชิญแขกก็ยังอยู่ เครือข่ายของสองครอบครัวจึงขึ้นมาอยู่ข้างหน้าในคราวเดียว [4][2]
สรุปได้ดังนี้
การไม่ทำพิธียุยโนะ ปัจจุบันไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร
บ้านที่ทำพิธียุยโนะอย่างเรียบร้อย ก็ดูจริงจังมากจริง ๆ ในแง่ที่ยังรักษาพิธีหมั้นแบบดั้งเดิมไว้
และความรู้สึกในงานแต่งว่า "ทำไมมาถึงตอนนี้ญาติถึงเยอะขนาดนี้" ก็ไม่ใช่ภาพลวงตา เพียงแต่ญาติไม่ได้เกิดขึ้นใหม่ที่สถานที่จัดงาน แต่เป็นเพราะการสมรสและงานแต่ง ทำให้คนของสองครอบครัวที่เคยอยู่เบื้องหลังก้าวออกมาข้างหน้าพร้อมกัน
เอกสารอ้างอิง (5 รายการ)
- ゼクシィ「116人に調査【最近の結納事情】費用から結納返しまで今どきの傾向を解説！」。結納を日本の婚約儀礼として説明し、ゼクシィ結婚トレンド調査2024全国推計値で結納実施7％を紹介。情報は2025年7月時点。 zexy.net
- ゼクシィ「結婚披露宴――結婚式との違いは？流れは？」。挙式を結婚を誓うセレモニー、披露宴を結婚をお披露目するパーティーとして整理。 zexy.net
- 法務省「婚姻届」。手続根拠として民法第739条、戸籍法第74条を掲載。 moj.go.jp
- ゼクシィ「両家顔合わせ“しない”ってOK？なしの割合や対応策は？」。ゼクシィ結婚トレンド調査2024全国推計値として、顔合わせのみ85.6％、結納と顔合わせの両方5.3％、結納のみ1.7％を紹介。 zexy.net
- e-Gov法令検索「民法」第725条。親族の範囲として6親等内の血族、配偶者、3親等内の姻族を規定。 laws.e-gov.go.jp
