※ บทความนี้มีสปอยล์ตอนที่ 8 (ตอนที่ 74) ของ «Re:Zero – Starting Life in Another World» ภาค 4 (4th season) ตอน «นายคือใคร» ※ ผมเลี่ยงสปอยล์ใหญ่จากนิยายต้นฉบับ และเขียนเฉพาะความรู้สึกกับการวิเคราะห์จนถึงตอนที่ 74 ของอนิเมะเท่านั้น
สรุปก่อนเลย: ตอนนี้ไม่ใช่ตอนที่พระเอก «โกงในต่างโลก» แต่เป็นหนังสยองแนว «ความทรงจำถูกรีเซ็ต»
ถ้ามองแค่ผิวเผิน ตอนที่ 8 ของภาค 4 «นายคือใคร» ก็ดูเป็นตอนที่ซูบารุแสดงท่าทีเหมือนเพิ่งมาถึงต่างโลกใหม่ ๆ
แต่จริง ๆ แล้วเป็นตอนที่โหดร้ายมาก
เพราะซูบารุในตอนนี้ไม่ใช่แค่ซูบารุช่วงเริ่มต้น ทุกสิ่งที่เขาสร้างมา ทั้งการตายแล้วย้อนกลับซ้ำ ๆ ความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมทาง และนรกที่เขาฝ่าฟันมา หายไปจนหมดเกลี้ยง
เรื่องย่ออย่างเป็นทางการก็แนะนำซูบารุในตอนที่ 74 ว่าอยู่ในสภาพที่ดูเหมือนจะสูญเสียความทรงจำทั้งหมดตั้งแต่ถูกเรียกตัวมา ดังนั้นนี่ไม่ใช่แค่การเริ่มใหม่ธรรมดา
นี่คือตอนที่ซูบารุสูญเสียตัวตนที่สั่งสมมา แล้วเหลือเพียงนรกของการ «ตายแล้วย้อนกลับ» ที่ถาโถมเข้ามาอีกครั้ง
หนักจริง ๆ
โทษของ «บาปที่ไม่ได้ล้างแก้ว» แต่ต้องรับนรกขนาดนี้ มันหนักเกินไป
สิ่งที่แทงใจที่สุดในตอนนี้คือ ตอนที่ซูบารุพยายามหาว่า «ทำไมฉันต้องเจอเรื่องแบบนี้» แล้วบาปที่นึกออกกลับเล็กจิ๋วเหลือเกิน
แม่บอกว่า «เดินทางดี ๆ นะ» แล้วเขาไม่ได้ตอบ เขาไม่ได้ล้างแก้วที่ใช้ดื่มโกโก้ เขาไม่ได้เผชิญหน้ากับครอบครัวให้ดี
แน่นอนว่านี่เป็นเรื่องที่ทิ้งความเสียใจไว้ได้ แต่ก็ไม่ใช่บาปของคนเลว
มันเป็นเรื่องค้างคาเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวันที่ใคร ๆ ก็มีได้
แต่ความจริงที่ซูบารุเจอคือ
- ถูกเรียกตัวไปต่างโลกอย่างกะทันหัน
- ไม่มีใครอธิบายสถานการณ์ให้
- ตายซ้ำแล้วซ้ำเล่า
- ความเจ็บปวดตอนตายเป็นของจริง
- มีแต่เขาคนเดียวที่จำโลกที่ล้มเหลวเหล่านั้นได้
- อธิบายให้คนรอบตัวฟังไม่ได้
- ทั้งความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมทางและทุกสิ่งที่เขาสร้างมาพังทลาย
แทบจะเป็นการทรมานจิตใจเลยทีเดียว
พูดง่าย ๆ คือ
ข้อหาไม่ล้างแก้ว → โทษจำคุกในนรกตายแล้วย้อนกลับ
การพิพากษาโทษนี่พังไปแล้ว
เพราะซูบารุไม่ใช่ «คนเลว» ยิ่งเจ็บ
ตอนนี้เจ็บปวดเพราะซูบารุไม่ใช่คนที่ก่อบาปใหญ่ในชีวิตก่อนหน้า
แน่นอนว่าซูบารุก็มีความไม่สมบูรณ์ของเขา เขามีนิสัยชอบหนี และมีบางเรื่องที่เขาไม่กล้าเผชิญหน้ากับพ่อแม่ เขายังเป็นหนุ่มที่จัดการกับตัวเองได้ไม่ดี และเชื่อมต่อกับสังคมและครอบครัวได้ไม่ค่อยราบรื่น
แต่นั่นไม่ใช่ «บาปที่สมควรตาย»
มันเป็นเพียงความอ่อนแอของคนหนุ่มธรรมดา ๆ คนหนึ่ง
ด้วยเหตุนี้ ความทุกข์ของซูบารุในตอนที่ 74 จึงไม่ใช่ความโหดร้ายแบบแฟนตาซีต่างโลก แต่แทงใจเราในจุดที่ใกล้ตัวกว่านั้นมาก
«บางทีเราเองก็ปล่อยความเสียใจเล็ก ๆ แบบนี้ทิ้งไว้เหมือนกัน» «ถ้าบทสนทนาสุดท้ายกับครอบครัวเป็นแบบนั้น จะเสียใจขนาดไหน» «ถ้าแค่ไม่ได้ตอบคำเดียว แล้วกลายเป็นความทรงจำสุดท้ายในชีวิต มันคงทรมานมาก»
เป็นความเจ็บปวดแบบนั้น
Re:Zero เก่งตรงนี้มาก ไม่ได้ใช้บาปมหึมา แต่ใช้ ความเสียใจที่เล็กเกินกว่าใครก็มี มาหักจิตใจของซูบารุ
พูดตามตรง ใจร้ายสุด ๆ
การตายแล้วย้อนกลับไม่ใช่การโกง แต่เป็น «ฟังก์ชันเซฟแห่งการทรมานที่มีแต่เจ้าตัวเก็บบันทึกไว้»
มองจากข้างนอก «ตายแล้วย้อนกลับ» ดูเหมือนความสามารถโกง
ถ้าพลาดก็เริ่มใหม่ได้ เอาข้อมูลของศัตรูกลับมาได้ รู้เหตุการณ์ในอนาคตได้ หาเส้นทางที่ถูกต้องได้
แต่สำหรับซูบารุเอง มันไม่ใช่ฟังก์ชันสะดวกสบายอย่างนั้นเลย
ความน่ากลัวของการตายแล้วย้อนกลับคือ แม้จะเข้าสู่เส้นทางที่สำเร็จแล้ว ความทรงจำของเส้นทางที่ล้มเหลวก็ไม่หายไป
ทุกคนจำไม่ได้ โลกถูกเริ่มใหม่ แต่มีแต่ซูบารุที่จำได้
ใครตาย ช่วยใครไม่ได้ ตัวเองถูกฆ่าอย่างไร เพื่อนร่วมทางพังทลายด้วยสีหน้าแบบไหน ตัวเองไร้พลังแค่ไหน
ทั้งหมดนั้นยังอยู่ในใจซูบารุ
พูดอีกอย่างคือ นี่ไม่ใช่แค่เซฟและโหลดธรรมดา
แต่เป็นฟังก์ชันเซฟแห่งการทรมานที่มีเพียงเจ้าตัวเก็บบันทึกทั้งหมดไว้
ยิ่งไปกว่านั้น ครั้งนี้เพราะความจำเสื่อม แม้แต่ «ความเชื่อมั่นในตัวเองที่สร้างมา» «ความไว้ใจที่มีต่อเพื่อนร่วมทาง» และ «ความต่อเนื่องของการรู้ว่าตัวเองเป็นใคร» ก็สั่นคลอน
นี่ไม่ใช่การโกงเลย ใกล้เคียงกับการทำลายบุคลิกภาพมากกว่า
เรื่องที่เจอตั้งแต่ตอนที่ 1 พอกลับมาดูอีกทีก็หนักเกินไป
พอดูตอนที่ 8 ของภาค 4 ก็ทำให้เห็นความหนักของตอนที่ 1 ภาคแรกอีกครั้ง
ถ้าเป็นสูตรสำเร็จของเรื่องต่างโลก ตอนแรกมักเป็นแบบนี้
- มาถึงต่างโลก
- พบสาวสวย
- ได้พลังพิเศษ
- ได้รับการยอมรับ
- ชีวิตได้เริ่มใหม่
แต่ Re:Zero ไม่เหมือนใคร
- มาถึงต่างโลก
- ไม่มีใครอธิบาย
- เหลิง
- โดนผ่าท้องตาย
- ย้อนกลับ
- ตายอีก
- ไม่มีใครจำได้
- มีแต่ตัวเองที่จำความกลัวได้
นี่ไม่ใช่ «ชุดรางวัลของการเกิดใหม่ในต่างโลก»
นี่คือการอบรมพนักงานใหม่ของบริษัทดำในต่างโลก ที่ส่งเข้างานทันที มีโอกาสตาย ไม่มีคำอธิบาย และมีอุบัติเหตุจากการทำงานทางจิตใจแถมให้ด้วย
อีกอย่าง ซูบารุไม่ใช่อาชญากรตัวร้าย เขาเป็นแค่หนุ่มที่หนีปัญหาไปบ้าง ไม่ได้เผชิญหน้าบ้าง และชีวิตหยุดนิ่งไปหน่อย
จู่ ๆ จะให้คนแบบนี้มาเป็นผู้จัดการโปรเจกต์ช่วยโลก มันหนักเกินไป
เรื่องที่ผู้เขียนถูกแม่ดุตลกดี แต่ก็เข้าใจได้เลย
หลังออกอากาศ เรื่องที่ผู้เขียนต้นฉบับ นากาสึกิ ทัปเปย์ เล่าว่าแม่พูดทำนองว่า «ปีศาจน้อย / ปีศาจ» ก็เป็นที่พูดถึงกันในโซเชียลมีเดีย (ใจความประมาณนี้)
เรื่องเล่านี้ตลกทีเดียว
แต่จากมุมมองของแม่ ก็เข้าใจได้ว่าทำไมถึงโกรธ
เพราะลูกชายของตัวเองเขียนเรื่องที่มี
- ความเสียใจที่แม่บอกว่า «เดินทางดี ๆ นะ» แล้วไม่ได้ตอบ
- ความเสียใจที่ไม่ได้ล้างแก้ว
- ความรู้สึกผิดของหนุ่มที่เผชิญหน้ากับครอบครัวไม่ได้
- เรื่องราวที่เชื่อมสิ่งเหล่านั้นเข้ากับนรกตายแล้วย้อนกลับ
ในสายตาพ่อแม่ ก็คงคิดว่า
«แกเอาอะไรมาแปรรูปเป็นอาวุธทำลายจิตใจเนี่ย?»
แถมมันยังแทงใจได้จริง ๆ อีก หนักมาก คนดูอดคิดไม่ได้ว่า «ซูบารุน่าสงสาร»
รวมถึงการที่ถูกแม่ดุด้วย ก็ถือว่าสมบูรณ์แบบมาก
ตอนนี้แทงใจเพราะเป็น «ความเสียใจเล็ก ๆ» ไม่ใช่ «บาปใหญ่»
ในเรื่องราว ถ้าเหตุผลที่ตัวเอกทุกข์ทรมานคือ «เพราะเคยก่อบาปใหญ่ในอดีต» ก็เข้าใจง่าย
หักหลังคนอื่น ฆ่าใครสักคน เลือกทางที่ย้อนคืนไม่ได้ ก็เลยถูกลงโทษ
แต่กรณีของซูบารุไม่ใช่แบบนั้น
สิ่งที่ซูบารุนึกออกนั้นเล็กกว่ามาก เล็ก แต่ค้างอยู่ในใจเขามาตลอด
ตรงนี้แหละที่น่ากลัว
บางครั้งคนเรากลับติดค้างกับความเสียใจเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวันนานกว่าเหตุการณ์ใหญ่
«ตอนนั้นน่าจะตอบไปนะ» «ตอนสุดท้ายน่าจะคุยกันดี ๆ» «ทำไมถึงทำท่าทีแบบนั้นไปนะ» «ทั้งที่ไม่ใช่เรื่องใหญ่อะไร แต่ไม่รู้ทำไมถึงลืมไม่ลง»
ตอนที่ 74 ใช้ความรู้สึกแบบนี้ได้อย่างโหดร้ายทีเดียว
ซูบารุน่าสงสารไม่ใช่เพียงเพราะเขาตาย
แต่เพราะเขาถูกโยนเข้านรกที่อธิบายไม่ได้ ทั้งที่แบกความรู้สึกผิดที่แม้แต่ตัวเองก็อธิบายไม่ได้
ความน่ากลัวของชื่อตอน «นายคือใคร»
ชื่อตอน «นายคือใคร» ก็ทรงพลัง
มันไม่ใช่แค่คำที่คนรอบตัวพูดกับซูบารุ ดูเหมือนเป็นคำถามที่ซูบารุถามตัวเองด้วย
ฉันคือใคร ที่ผ่านมาฉันทำอะไรมาบ้าง ทำไมฉันถึงอยู่ที่นี่ ทำไมฉันต้องเจอเรื่องแบบนี้ ฉันสูญเสียอะไรไป ตัวตนที่แท้จริงของฉันคืออะไร
เมื่อความทรงจำหาย คนเราก็สูญเสียความต่อเนื่องของอดีต และถ้าเหลือแค่ความเจ็บปวดกับความรู้สึกแปลก ๆ «ฉันคือใคร» ก็พังทลาย
ซูบารุในตอนนี้อยู่ในสภาพนั้นพอดี
เขาตาเป็นประกายเหมือนเพิ่งมาถึงต่างโลก แต่โลกใบนี้ไม่ใช่ที่ที่จะต้อนรับซูบารุช่วงเริ่มต้นคนนั้นอีกแล้ว หอคอย เพื่อนร่วมทาง การตายแล้วย้อนกลับ กลิ่นอายของแม่มด ทั้งหมดหนักเกินไป
ดังนั้นตอนที่ 74 จึงไม่ใช่ «ตอนที่ย้อนความคิดถึงซูบารุช่วงเริ่มต้น»
แต่เป็นตอนสยองขวัญที่สูญเสียบันทึกในอดีต ในคราบของซูบารุช่วงเริ่มต้น
สรุปรวม: ความน่ากลัวของ Re:Zero คือทำให้หนักได้ขนาดนี้ด้วย «ข้อหาไม่ล้างแก้ว»
ตอนที่ 74 «นายคือใคร» เป็นตอนโจมตีจิตใจที่ความสมบูรณ์สูงมาก
ไม่ใช่ฉากต่อสู้อลังการหรือภัยพิบัติครั้งใหญ่ แต่ใช้ความเสียใจเล็ก ๆ ภายในใจซูบารุ มาแสดงความน่ากลัวของการตายแล้วย้อนกลับอีกครั้ง
และทำให้คนดูคิดว่า
«เฮ้ย ซูบารุไม่ได้ทำเรื่องเลวร้ายขนาดนั้นสักหน่อย» «น่าสงสารจะตาย» «แค่ไม่ล้างแก้วเนี่ยนะ มันหนักไปแล้ว» «ตายแล้วย้อนกลับ น่ากลัวจริง ๆ ด้วย»
พอความรู้สึกเหล่านี้เกิดขึ้น ตอนนี้ก็แข็งแกร่งมากแล้ว
ซูบารุเป็นทั้งวีรบุรุษและหนุ่มที่ยังไม่โต แต่ในตอนที่ 74 ด้าน «หนุ่มที่ยังไม่โต» ถูกเปิดโปงออกมาเต็ม ๆ
เพราะอย่างนี้มันถึงหนัก เพราะอย่างนี้มันถึงน่ากลัว เพราะอย่างนี้มันถึงแทงใจ
สรุป
แค่ไม่ได้ล้างแก้ว นรกตายแล้วย้อนกลับก็หนักเกินไปแล้ว
แต่เพราะสามารถเปลี่ยนความเสียใจเล็ก ๆ นั้นให้เป็นคมมีดของเรื่องได้ถึงขนาดนี้ Re:Zero จึงน่ากลัวและแข็งแกร่ง
