ได้ร่างกายคืนก็ได้ความเจ็บปวดคืน สงครามก็ฆ่าคน ปีศาจก็ฆ่าคน และแทบไม่มีฝั่งไหนปลอดภัย
เมื่อดูอนิเมะ Dororo ฉบับปี 2019 มาถึงตอนที่ 5 เส้นแบ่งง่าย ๆ ระหว่าง “มนุษย์” กับ “ปีศาจ” เริ่มพังลงอย่างชัดเจน
ปีศาจโจมตีคน จึงเป็นสัตว์ประหลาด เรื่องนี้เข้าใจง่าย
แต่มนุษย์ก็ฆ่ามนุษย์ผ่านสงคราม กองทัพทำลายชีวิตธรรมดา สร้างเด็กกำพร้า และเพื่อให้เด็กเหล่านั้นอยู่รอด คนอีกคนอาจต้องใช้ร่างกายของตัวเองแลกเงิน ขณะเดียวกัน เฮียคคิมารุก็ไม่ได้มีความสุขหรือแข็งแกร่งขึ้นแบบตรงไปตรงมาทุกครั้งที่ได้ร่างกายมนุษย์คืน
คำถามจึงค่อย ๆ เปลี่ยนจาก “ฝั่งไหนคือมนุษย์” เป็น
“สุดท้ายแล้วทุกฝ่ายกำลังกลายเป็นสัตว์ประหลาดหรือเปล่า?”
นี่จึงทำให้เกิดมุกว่า “โอซามุ เทซึกะหมกมุ่นเรื่องร่างกายและชีวิตจนแปลกมาก” ไม่ใช่ความหมายทางเพศ แต่หมายถึงความยึดติดทางการสร้างสรรค์กับชีวิต ร่างกาย ความพิการ ความเจ็บปวด ความตาย และเส้นแบ่งมนุษย์/ปีศาจ
บทความนี้พูดถึงเฉพาะอนิเมะปี 2019 จนถึงตอนที่ 5 และไม่แตะเหตุการณ์หลังจากนั้น
0. แยกเวอร์ชันก่อน: ปี 2019 คือ 12 เทพปีศาจ ส่วนมังงะต้นฉบับคือ 48
ตัวเลขนี้มักปนกันตอนค้นหา
เว็บไซต์อนิเมะทางการปี 2019 ระบุว่า ไดโกะ คาเงมิตสึทำข้อตกลงกับเทพปีศาจ 12 ตนเพื่อความรุ่งเรืองของแคว้น และเฮียคคิมารุเดินทางเพื่อเอาร่างกายที่ถูกพวกมันพรากไปคืน
ส่วนเว็บไซต์ทางการของเทซึกะอธิบายมังงะต้นฉบับว่า ปีศาจ 48 ตนเอาร่างกายของเฮียคคิมารุไป 48 ส่วน
- อนิเมะ TV ปี 2019: 12 เทพปีศาจ
- มังงะต้นฉบับ: 48 ปีศาจ / 48 ส่วนของร่างกาย
บทความนี้ยึดอนิเมะปี 2019 ถึงตอนที่ 5
1. ความประหลาดอันยอดเยี่ยมของ Dororo คือร่างกายไม่ใช่ภาชนะของเรื่อง แต่เป็นตัวเรื่องเอง
ในเรื่องผจญภัยทั่วไป ร่างกายของพระเอกเป็นเพียงพาหนะพาเรื่องเดินหน้า
Dororo ทำตรงข้าม
ร่างกายของเฮียคคิมารุคือวัตถุดราม่าหลักของเรื่อง
ก่อนเขาจะเกิด พ่อก็ปฏิบัติต่อร่างกายของลูกเหมือนสิ่งที่แลกเปลี่ยนได้ เด็กที่ไม่มีทางยินยอมได้ถูกใช้เป็นค่าตอบแทนเพื่อความรุ่งเรืองทางการเมือง
จากนั้นการเดินทางคือการย้อนธุรกรรมนั้นกลับ เฮียคคิมารุปราบปีศาจและเอาส่วนของตัวเองคืน
ฟังดูเหมือนระบบอัปเกรดใน RPG
แต่ Dororo ไม่ยอมให้มันเป็นการอัปเกรดสบาย ๆ
ประสาทสัมผัสกลับมา ความเจ็บปวดก็กลับมา
การได้ยินกลับมา เสียงอึกทึกของโลกก็กลับมาด้วย
ความผูกพันเกิดขึ้นได้ การสูญเสียก็เกิดขึ้นได้เช่นกัน
“การเป็นมนุษย์” ไม่ใช่แค่ปลดล็อกความสามารถ แต่คือการเปิดช่องให้ความทุกข์เข้ามาด้วย
2. ได้ร่างกายคืนไม่ได้แปลว่า “ดี” โดยอัตโนมัติ
ตอนที่ 5 แสดงเรื่องนี้ผ่านการได้ยิน
เฮียคคิมารุไม่เคยฝึกกรองเสียงมาตลอดชีวิต เมื่อได้ยินขึ้นมา โลกจึงกลายเป็นน้ำท่วมข้อมูล
นี่ไม่ใช่แค่การตีความของแฟน ๆ
ในงานพูดคุยทีมงานปี 2019 ยาสุโกะ โคบายาชิ ผู้ดูแลองค์ประกอบซีรีส์อธิบายว่า ทีมตั้งใจไม่ทำให้การที่เฮียคคิมารุได้มือคืน หรือเพียงแค่ “มีมือ” ดูเป็นสิ่งดีโดยอัตโนมัติ
เรื่องนี้จึงตั้งคำถามกับเส้นตรงง่าย ๆ ว่า
สูญเสีย → ฟื้นคืน → มีความสุข
การฟื้นคืนยังคงเป็นการฟื้นคืน
แต่ร่างกายที่กลับมาก็นำความเจ็บปวด ความกลัว เสียงรบกวน ความเปราะบาง และความเป็นไปได้ที่จะสูญเสียอีกครั้งกลับมาด้วย
3. แล้วสิ่งเหนือธรรมชาติพวกนี้มาจากไหนกันแน่?
คำถามที่ตามมาอย่างเป็นธรรมชาติคือ
“มันโผล่มาจากไหนเรื่อย ๆ?”
ฐานที่ชัดที่สุดของฉบับปี 2019 คือข้อตกลงระหว่างไดโกะกับเทพปีศาจ 12 ตน
แต่การอธิบายสิ่งเหนือธรรมชาติทั้งหมดด้วย “โรงงานสร้างปีศาจ” เพียงแห่งเดียวก็ง่ายเกินไป
ใน Dororo สิ่งเหนือธรรมชาติมักอยู่ใกล้สนามรบ ความตาย ซากปรัก ความแค้น ความโลภ และชุมชนที่พัง
นี่คือการอ่านเชิงเรื่องเล่า ไม่ใช่การอ้างว่าซีรีส์มีจักรวาลวิทยาเดียวที่อธิบายทุกอย่าง
ผลคือปีศาจไม่เหมือนผู้บุกรุกจากภายนอกที่เข้ามาในสังคมปกติ แต่เหมือนสิ่งที่อาศัยอยู่ในโลกมนุษย์ที่พังอยู่แล้ว
สงครามจบไม่ได้แปลว่าปีศาจจะหาย
ฆ่าปีศาจหมดก็ไม่ได้ทำให้มนุษย์หยุดทำสงคราม
นรกหลายชั้นซ้อนกันอยู่
4. คนตายง่ายจนความตายเหมือนเป็นสภาพอากาศของโลกนี้
ถึงตอนที่ 5 คนสามารถตายเพราะปีศาจ สงคราม หรือเพียงอยู่ผิดที่
ไม่มี “ทีมปลอดภัย”
ไม่มีฝั่งที่ปลอดภัย
เข้าใกล้สิ่งเหนือธรรมชาติก็ตาย
กลับเข้าสังคมมนุษย์ก็อาจตายเพราะสงคราม
และความตายจำนวนมากไม่ได้มีความหมายแบบวีรบุรุษ
คนแค่ตาย
ยิ่งมีความตายไร้ชื่ออยู่รอบตัวเฮียคคิมารุมากเท่าไร น้ำหนักของการที่เขาได้ร่างกายคืนเพียงหนึ่งส่วนก็ยิ่งดูประหลาดมากขึ้น
5. งานกลางคืนของมิโอะ: ร่างกายกลับมาเป็นเงินตราอีกครั้ง
ตอนที่ 5 วางคู่ขนานที่โหดที่สุดเส้นหนึ่ง
มิโอะดูแลเด็กกำพร้าจากสงคราม ตอนกลางคืนเธอไปหาทหารและหาเงินด้วยการขายบริการทางเพศเพื่อให้เด็ก ๆ มีอาหาร
สถานการณ์ของเธอไม่เหมือนเฮียคคิมารุ
แต่ในเชิงโครงสร้างกลับมีเสียงสะท้อนที่ไม่น่าสบายใจ
ร่างกายของเฮียคคิมารุถูกสังเวยเพื่อให้แคว้นรุ่งเรือง
มิโอะใช้ร่างกายตัวเองเพื่อให้เด็กกำพร้าสงครามมีชีวิตรอด
ทั้งสองกรณีคือ
การอยู่รอดของคนกลุ่มหนึ่งถูกซื้อด้วยร่างกายของคนคนเดียว
ร่างกายเฮียคคิมารุเป็นเงินตราระดับรัฐ
ร่างกายมิโอะเป็นเงินตราสำหรับมื้อเย็น
ขนาดต่างกัน แต่ไวยากรณ์ของการแลกเปลี่ยนน่ากลัวเหมือนกัน
6. เฮียคคิมารุ +1 คนรอบข้าง −n: เลขคณิตที่พังของคุณค่าชีวิต
ทุกครั้งที่เฮียคคิมารุได้ส่วนร่างกายคืน มันมีความสำคัญมาก
ขณะเดียวกัน คนอื่นสามารถตายอย่างรวดเร็วและไร้ชื่อ
มุกดำ ๆ จึงกลายเป็น
เฮียคคิมารุ +1
คนรอบข้าง −n
แน่นอน ชีวิตคนไม่ควรถูกนับแบบนี้
นั่นแหละทำไมมันถึงทำให้รู้สึกแย่
หู เสียง หรือขาของคนหนึ่งมีน้ำหนักทางเรื่องเล่ามหาศาล ขณะที่ทั้งชีวิตของคนไร้ชื่ออาจหายไปในไม่กี่วินาที
ถ้าร่างกายของเฮียคคิมารุสำคัญ แล้วของคนอื่นล่ะ?
ของมิโอะล่ะ?
ของคนในสนามรบล่ะ?
Dororo ไม่จัดคุณค่าเหล่านี้ให้เรียบร้อยจนเราสบายใจ
7. เมื่อมนุษย์ทำสิ่งที่เป็นสัตว์ประหลาด คำว่า “สัตว์ประหลาด” ก็ไม่ใช่ชื่อสายพันธุ์อีกต่อไป
ปีศาจกินและฆ่าคน
แต่มนุษย์ก็ส่งมนุษย์เข้าสงคราม ทำลายชีวิต และเปลี่ยนร่างกายคนอื่นเป็นทรัพยากร
รูปร่างจึงไม่พอจะนิยามอีกต่อไป
รูปร่างเป็นมนุษย์ทำให้เป็นมนุษย์หรือ?
รูปร่างเหนือธรรมชาติทำให้เป็นสัตว์ประหลาดหรือ?
หรือความเป็นสัตว์ประหลาดอยู่ที่การใช้คนอื่นเป็นวัตถุดิบ?
เฮียคคิมารุเองยืนอยู่ตรงเส้นแบ่งนี้
ร่างกายส่วนใหญ่เป็นของเทียม ตอนแรกแทบไม่พูด รับรู้สิ่งมีชีวิตด้วยวิธีพิเศษ และฟันสิ่งเหนือธรรมชาติ
คำแนะนำอย่างเป็นทางการของอนิเมะยังตั้งคำถามถึงเขาว่า “ปีศาจหรือมนุษย์”
พระเอกทำให้เส้นแบ่งสั่นก่อน
จากนั้นสังคมมนุษย์ก็ทำลายมันจากอีกด้าน
8. โดโรโระไม่ใช่แค่เครื่องยนต์บทสนทนาของเฮียคคิมารุ แต่เป็นพยานของโลกมนุษย์
เพราะเฮียคคิมารุแทบไม่พูด โดโรโระจึงทำหน้าที่เป็นอินเทอร์เฟซทางสังคม
แต่ตอนที่ 5 เพิ่มอีกบทบาท
เฮียคคิมารุรับเพลงของมิโอะก่อนในฐานะเสียง ความสงบ และการมีอยู่
โดโรโระอ่านความหมายทางสังคมที่ล้อมรอบเสียงนั้น: งานกลางคืน การเอาชีวิตรอด สงคราม ความลับ ความละอาย และภาระ
จึงสำคัญที่โดโรโระเป็นคนเห็นงานของมิโอะ
โดโรโระไม่ได้แค่แปลเฮียคคิมารุให้สังคม
แต่แปลสังคมให้ผู้ชมด้วย
ในตอนที่ 5 โดโรโระกลายเป็น พยานของต้นทุนทางศีลธรรมและทางวัตถุของการมีชีวิตแบบมนุษย์
9. สรุป: ต่อให้ปีศาจหายหมด โลกนี้ก็ยังรู้วิธีสร้างนรกด้วยมนุษย์เอง
เมื่อถึงตอนที่ 5 ความคิดว่า “ฆ่าปีศาจแล้วโลกจะดีขึ้น” แทบพังแล้ว
ปีศาจน่ากลัว
สงครามก็น่ากลัว
เทพปีศาจพรากร่างกายเด็ก
มนุษย์ก็เปลี่ยนร่างกายเป็นเครื่องมือชำระราคา
เฮียคคิมารุได้ประสาทสัมผัสคืนและได้ความเจ็บปวดคืน
มิโอะทำให้เด็กมีชีวิตอยู่โดยจ่ายต้นทุนส่วนหนึ่งด้วยร่างกายตัวเอง
สิ่งที่เหลืออยู่ไม่ใช่แค่ “มนุษย์น่ากลัวกว่าปีศาจ”
แต่คือ
มนุษย์และปีศาจเริ่มดูเหมือนสิ่งมีชีวิตต่างรูปแบบที่ถูกสร้างโดยโลกที่พังแบบเดียวกัน
ความสยองของ Dororo ไม่ได้อยู่แค่หน้าตาของสัตว์ประหลาด
แต่อยู่ในโครงสร้างที่ทำให้การสังเวยกลายเป็นเรื่องธรรมดา
เทซึกะแยกชีวิตออกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย และอนิเมะปี 2019 ก็ไม่หลบสายตาจากชิ้นส่วนที่ไม่น่าสบายใจเหล่านั้น
เอกสารอ้างอิง (6 รายการ)
- อนิเมะ Dororo ทางการ — Introduction: https://dororo-anime.com/introduction.html
- อนิเมะ Dororo ทางการ — Character: https://dororo-anime.com/character.html
- Dororo (2019) ตอนที่ 5
- TEZUKA OSAMU OFFICIAL — มังงะ Dororo: https://tezukaosamu.net/jp/manga/310.html
- TEZUKA OSAMU OFFICIAL — รายงานงานพูดคุยทีมงานปี 2019: https://tezukaosamu.net/jp/mushi/entry/15662.html
- ตรวจสอบรายละเอียดตอนที่ 5: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Dororo_%282019_TV_series%29_episodes
