“Hãy vẽ một ngôi nhà và một cái cây.” Trang web tươi sáng, nút bấm tròn trịa, chẳng khác gì bài kiểm tra tính cách thường thấy. Bạn vẽ thêm một người, nhấn “Xem kết quả”. Thanh tải báo “Đang phân tích… 35%”.
Bỗng có chấm đen trong cửa sổ. Bạn đâu vẽ nó. Một lát sau, chấm đen có mắt. Rồi khuôn mặt cứ tiến lại gần dù chẳng ai bấm thêm gì. Định xem tính cách mà hóa ra lại mở màn gọi ma.
Khởi đầu cứ thật bình thường
Người chơi chọn màu, vẽ tranh, rồi nhìn lại hình thu nhỏ của mình. Trên màn hình ghi “Đang kiểm tra đường nét”.
Một vệt đen bên cửa sổ tưởng như nét vẽ thừa. Lần nhìn tiếp theo, nó đã thành khuôn mặt. Dòng trạng thái chuyển sang “Đang đếm số người trong tranh”. Bạn vẽ một người; hệ thống báo hai. Chưa biết mình hướng nội hay hướng ngoại đã có khách không mời.
Điều đáng sợ tự diễn ra, không cần bấm nút
Nếu phải chạm vào mặt ma để mở cảnh kinh dị, người chơi vẫn có quyền chọn. Ở ý tưởng này, thanh tải cứ chạy, và khuôn mặt tự tiến lại gần.
Đến 60%, nó nhìn thẳng ra ngoài. Đến 80%, nó gần lấp kín khung hình. “Đang phân tích” âm thầm đổi thành “Đang kết nối”. Điều khiến người ta căng thẳng là không biết bao giờ nó lại nhúc nhích.
Nghiên cứu thực nghiệm về sự chờ đợi mối đe dọa cho thấy thời điểm không chắc chắn có thể làm tăng phản ứng phòng vệ.[1] Đây là gợi ý xây dựng cảnh, không phải chứng cứ trực tiếp cho tác động của trang web tưởng tượng này.
Tò mò về kết quả khiến người ta ở lại
Người dùng vốn muốn biết bức tranh nói gì về tính cách. Một lý thuyết cho rằng sự tò mò nảy sinh từ khoảng cách giữa điều đã biết và điều muốn biết.[2] Thanh tiến trình hứa sẽ lấp đầy khoảng cách ấy.
Nhưng khuôn mặt bí ẩn tạo thêm câu hỏi: nó là ai? Tại sao ở trong tranh của mình? Sự khác biệt nằm ở chỗ bức tranh do chính bạn vừa tạo bỗng thay đổi. Cảm giác “tác phẩm bị chiếm lấy” là giả thuyết kể chuyện chứ chưa phải hiệu ứng được đo lường.
Hù quá tay thì người chơi bỏ đi
Một nghiên cứu thực địa với 110 người tham quan nhà ma cho thấy mức độ thích thú có xu hướng cao nhất khi nỗi sợ vừa phải.[3] Thế nên hãy để họ lần lượt thấy chấm đen, đôi mắt, ánh nhìn, rồi khuôn mặt đến gần, thay vì dùng tiếng nổ và hình ảnh ghê rợn ngay lập tức.
Trong truyện, hiện tượng có thể không thể dừng. Ngoài đời, trang web vẫn phải đóng được, có tùy chọn dừng hoạt ảnh và tránh nhấp nháy mạnh hay âm thanh lớn bất ngờ.
Cuối cùng thanh tải đạt 100%, kết quả hiện ra: “Chúng tôi không kiểm tra tính cách của bạn. Chúng tôi kiểm tra xem thứ trong bức tranh có thể bước ra ngoài hay không.”
Bạn không đăng ký bài kiểm tra ấy. Có vẻ thứ trong tranh mới là người đã thi đỗ.
- If or when? Uncertainty’s role in anxious anticipation (2018) pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Loewenstein (1994), The Psychology of Curiosity: A Review and Reinterpretation doi.org
- Andersen et al. (2020), Playing With Fear: A Field Study in Recreational Horror pmc.ncbi.nlm.nih.gov
