Một giấc ngủ ngoài ý muốn kéo dài nửa tiếng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ đêm ra sao? Phân biệt áp lực ngủ, đồng hồ sinh học, trạng thái lơ mơ và ngất thật sự.
Vừa mới còn thức, quay đi quay lại đã mất 30 phút
Lúc nãy chỉ hơi buồn ngủ. Nhìn đồng hồ lần nữa thì đã qua nửa tiếng. Không đặt báo thức, cũng chẳng có kế hoạch chợp mắt. Bộ não như tự bấm “tắt máy không lưu”.
Rồi một câu hỏi rất hợp lý xuất hiện: “Mình vừa tiêu mất phần cơn buồn ngủ dành cho tối nay à?”
Ngủ thật sự 30 phút có thể làm giảm áp lực ngủ, nhưng không có nghĩa là xóa sạch nó. [1][2]
Áp lực ngủ không có thanh pin
Càng thức lâu, nhu cầu sinh học thúc đẩy cơ thể đi ngủ thường càng tăng. Khi ngủ, áp lực ấy giảm dần. Đồng hồ sinh học cũng tác động tới thời điểm trong ngày mà ta dễ buồn ngủ hay tỉnh táo. [1]
Không thể tính rằng “30 phút ngủ = áp lực ngủ giảm 30%”. Thời gian ngủ thực, độ sâu của giấc ngủ, tình trạng thiếu ngủ từ trước và thời điểm ngủ đều ảnh hưởng tới kết quả. [3]
Cơ thể tự điều chỉnh rất nhiều thứ, chỉ có điều không chịu hiện phần trăm pin. Giao diện hơi khó dùng.
Vậy tối nay có mất ngủ không?
NIOSH thuộc CDC cho biết một giấc ngủ ngắn có thể giúp tỉnh táo hơn nhưng không thay thế giấc ngủ đêm đầy đủ và đều đặn. [2] Một nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận chợp mắt đầu buổi tối có thể khiến thời gian đi vào giấc ngủ ban đêm dài hơn. [4]
Nhưng điều đó không chứng minh rằng ai ngủ gật nửa tiếng cũng sẽ mất ngủ. Có người tối bớt buồn ngủ; có người vẫn mệt. Ít buồn ngủ hơn không đồng nghĩa với hồi phục hoàn toàn.
Tại sao vừa thức dậy lại đờ đẫn?
Giấc ngủ ngắn khoảng 30 phút đôi khi vẫn có giai đoạn ngủ sâu. Tỉnh dậy đúng lúc đó có thể gây trạng thái lơ mơ, phản ứng chậm trong một khoảng thời gian, gọi là quán tính giấc ngủ. Tổng quan nghiên cứu lưu ý tác động phụ thuộc vào thời điểm ngủ và lịch sử ngủ trước đó. [3]
Ngủ thiếp đi nhanh không cho biết chắc bạn đã vào giai đoạn ngủ sâu. Đồng hồ thường không đo được sóng não.
Ngủ thiếp đi khác với ngất thật sự
“Tắt nguồn” ở đây chỉ là lối nói vui cho việc ngủ bất chợt. Nếu thật sự mất ý thức, ngã quỵ, đau ngực, tim đập bất thường, co giật hoặc không thể đánh thức, cần được đánh giá y tế và có thể phải cấp cứu. [5]
Kết luận
Một giấc ngủ gật 30 phút có thể giảm bớt áp lực ngủ và ảnh hưởng tới lúc lên giường, nhưng không biến cả đêm ngủ thành bản tua nhanh.
Não: “Đã tắt khẩn cấp.” Cơ thể: “Khoan, khoản nợ ngủ vẫn chưa thanh toán.”
- NIH/NHLBI — Sleep Deprivation and Deficiency: What Makes You Sleep? nhlbi.nih.gov
- CDC/NIOSH — Napping, an Important Fatigue Countermeasure archive.cdc.gov
- Hilditch et al. (2017), A review of short naps and sleep inertia. Sleep Medicine. PMID 28366332 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Werth et al. (1996), Dynamics of the sleep EEG after an early evening nap. PMID 8853369 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- NHS — Fainting: symptoms and urgent warning signs nhs.uk
