ทำไมสัตว์ทะเลลึกถึงน่าหลงใหลนัก

ชื่อเรื่องเบื้องต้น (บทความที่ 11)

ทำไมสัตว์ทะเลลึกถึงดูโรแมนติก ช่วงเวลาที่ "สิ่งที่ไม่เข้าใจ" ได้รับความหมาย

เนื้อหา

สัตว์ทะเลลึกมีเสน่ห์บางอย่างที่อธิบายยาก

ไม่ใช่แค่เพราะสวย

และก็ไม่ใช่แค่เพราะน่ารัก

ตรงกันข้าม สัตว์ทะเลลึกนั้นประหลาดต่างหาก

รูปร่างประหลาด

ชื่อประหลาด

หน้าตาประหลาด

ขนาดประหลาด

วิถีชีวิตก็ประหลาด

ไม่รู้ว่ามาจากไหน

ไม่รู้ว่ากำลังทำอะไรอยู่

แต่ก็อยากดู

นี่แหละคือพลังของสัตว์ทะเลลึก

พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำทาเคชิมะ (ในเมืองกามางโกริ จังหวัดไอจิ) มีนิทรรศการสัตว์ทะเลลึกเป็นจุดขายสำคัญ เว็บไซต์ทางการแจ้งว่ามีสัตว์ทะเลลึกให้ชมหลายชนิดมาก และบางฤดูก็มีสายพันธุ์หายากด้วย แผนที่ภายในอาคารก็เต็มไปด้วยจุดชมที่เกี่ยวกับทะเลลึก เช่น ตู้มวลน้ำทะเลลึกขนาดใหญ่ หน้าต่างบานเล็กแห่งทะเลลึก โซนทะเลลึก และสระซาวาริง (สระที่เปิดให้สัมผัสสัตว์ได้)

แล้วทำไมพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำทาเคชิมะถึงเก่งเรื่องทะเลลึกนัก

เบื้องหลังคือการประมงทะเลลึกของกามางโกริ

ในหน้า "เสน่ห์ของทาเคซุย" ซึ่งเป็นหน้าทางการ อธิบายว่าเมืองกามางโกริมีท่าเรือของเรือที่จับปลาทะเลลึก มีการประมงทะเลลึกมาตั้งแต่สมัยก่อน และเป็นพื้นที่หายากที่มีทั้งปลาทะเลลึกและปลาใกล้ชายฝั่งอุดมสมบูรณ์ นอกจากนี้ยังแนะนำว่าเพราะมีเครือข่ายกับชาวประมง จึงจัดแสดงสัตว์ทะเลลึกแปลกๆ ได้มาก

พูดอีกอย่างคือ นิทรรศการสัตว์ทะเลลึกไม่ใช่แค่พิพิธภัณฑ์ซื้อสัตว์แปลกมาเรียงโชว์เฉยๆ

การประมงในท้องถิ่น ชาวประมง สัตว์ที่ขึ้นท่า การวิจัย และการจัดแสดง ล้วนเชื่อมโยงกัน

ตรงนี้แหละที่น่าสนใจ

ในชีวิตประจำวัน เราไม่มีโอกาสได้เจอสัตว์ทะเลลึกเลย

ดังนั้นในหัวของคนที่มองจึงมีช่องว่างอยู่

"นี่มันตัวอะไร"

"ทำไมรูปร่างเป็นแบบนี้"

"มันมีชีวิตอยู่ได้ยังไง"

"กินได้ไหม"

"ที่ก้นทะเลมีตัวแบบนี้อยู่จริงเหรอ"

คำถามเหล่านี้ผุดขึ้นมาเองตามธรรมชาติ

แล้วนิทรรศการและป้ายเขียนด้วยมือก็เติมความหมายลงในช่องว่างนั้น

นี่คือหน้าที่ของพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ

ถ้าสัตว์ทะเลลึกแค่อยู่ในตู้เฉยๆ อาจจบที่คำว่า "สัตว์ประหลาด" เท่านั้น

แต่มันมีชื่อ

มีคำอธิบาย

มีความเชื่อมโยงกับการประมงของกามางโกริ

มีประสบการณ์ให้สัมผัส

มีเวลาให้อาหาร

มีบันทึกการสังเกตของผู้ดูแล

พอเป็นแบบนั้น "สิ่งที่ไม่เข้าใจ" ก็กลายเป็น "สิ่งที่น่าสนใจ"

เสน่ห์ของสัตว์ทะเลลึกไม่ได้อยู่ที่ความไม่รู้นั้นเอง

แต่อยู่ที่ช่วงเวลาที่ความไม่รู้ได้รับความหมาย

ยกตัวอย่างเช่น ดาวตะกร้า (ในญี่ปุ่นเรียกว่า เทซุรุ-โมซุรุ) ที่แค่ชื่อก็ฟังไม่รู้เรื่องแล้ว

หรืออย่างปลาปักเป้าอิโตมากิฟุกุและคิซุจิอิโตมากิฟุกุ (ปักเป้าสองชนิด) ที่ทั้งชื่อและรูปร่างชวนให้สงสัย

และยังมีพวกปลากบ ที่ปาก รูปร่าง และบรรยากาศของทะเลลึกโดดเด่นมาก

สัตว์แต่ละชนิดมี "ทางเข้า" ที่ทำให้ต้องถามว่า "นี่มันอะไรกัน"

นิทรรศการคอยรับคนไว้ตรงทางเข้านั้น

ด้วยเหตุนี้ สัตว์ทะเลลึกจึงเขียนเป็นบทความได้ง่าย

สัตว์ทะเลลึกยังเข้ากับสิ่งที่คนค้นหาด้วย

ทำไมรูปร่างเป็นแบบนี้

ทำไมชื่อแบบนี้

อยู่ที่ไหน

กินได้ไหม

ทำไมถึงดูได้ที่พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ

จับได้อย่างไร

คนเรามักปล่อยสิ่งที่ไม่เข้าใจไว้เฉยๆ ไม่ได้

บทความจึงเกิดขึ้นตรงนั้น

พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำทาเคชิมะเป็นเหมือนเครื่องมือที่ทรงพลังในการ "ให้ความหมายกับสิ่งที่ไม่เข้าใจ"

เสน่ห์ของสัตว์ทะเลลึกคือการผสมกันระหว่างสิ่งที่ไม่รู้กับคำอธิบาย

ถ้าแค่อยู่ที่ก้นทะเลมืดๆ ก็อาจน่ากลัวอย่างเดียว

แต่เมื่อมันอยู่ในตู้ตรงหน้า มีชื่อ มีป้าย และมีคำพูดของผู้ดูแล

ถึงตอนนั้นจึงกลายเป็นความโรแมนติก

สรุปในประโยคเดียว

เสน่ห์ของสัตว์ทะเลลึกไม่ได้อยู่ที่ความไม่รู้นั้นเอง แต่อยู่ที่ช่วงเวลาที่นิทรรศการและคำอธิบายให้ความหมายกับ "สิ่งที่ไม่เข้าใจ"

ไอเดียบทความที่เกี่ยวข้อง

• ทำไมปูแมงมุมยักษ์ญี่ปุ่น (ทาคาอาชิงานิ) ถึงดูไม่เหมือนของจริง
• ทำไมไอโซพอดยักษ์ (โออกุโซกุมูชิ) ทั้งที่ดูน่าขนลุกถึงยังอยากดู
• สัตว์ในพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำมาจากไหน